Boeken Bellen
Beschikbaarheid laden
Check beschikbaarheid

Hotel ’t Kruisselt viert 100-jarig bestaan Villa ‘t Kruisselt

Een impressie van ’t Kruisselt door de jaren heen:

 


Al rond 900, in de vroege Middeleeuwen, wordt ’t Kruisselt beschreven. Toen als Crucelo. Crucelo verwijst naar het woord Kruis (afgeleid van Crux) en Bos (lo). Tot ca. 800 nC is er niks beschreven. Het schrift in zijn huidige vorm was in Twente nog niet geïntroduceerd. Het is zeer aannemelijk dat het Crucelo, voordat ze Crucelo heette (Kruis is gekoppeld aan het Christendom), een erf is geweest waar mensen woonden. Het erf ligt aan de voet van de Tankenberg en heuveltoppen waren bij uitstek de plaats om goden te vereren. Twente kende veel ‘heidense’ rituelen, zoals het Paasvuur. De dunbevolkte streek was zeer gelovig en ondanks de komst van het Christendom, verwijzen thans vele geveltekens op boerderijen nog naar het oude heidense geloof.

Karel de Grote

In de tiende eeuw was Crucelo één van de horige erven van het Klooster Werden, dat is gelegen in de Duitse Eiffel. Uit oude schriften kunnen we achterhalen dat in 804 nC Karel de Grote 30 erven en boerenplaatsen in Twente aan de abdij van Werden schonk. Het boerenerf ‘t Kruisselt was daar één van. Het grondbezit van klooster Werden is omstreeks 1000 nC enorm en omhelst meer dan 1000 hoven, verspreid in Nederland en Duitsland.

Als een van de horige erven moest ’t Kruisselt goederen afdragen aan het klooster. Deze werden verzameld op het erf Monninckhof in De Lutte. De Monninckhof was een zogenaamd Vroonhof, hoofdhof, en lag westelijk van De Lutte in het gebied wat nu de Elfterheurne heet. Onder Karel de Grote was de Monninckhof ook het hoofdhof, toen genaamd Zadelhof Elvetre. De naam Elvetre verwijst naar Elvenboom of Elvenbos. De mens uit die tijd was zeer bijgelovig en elven waren een ‘normaal’ onderdeel van het bestaan. Klooster Werden wilde echter de heidense termen verbannen en doopte Elvetre om tot Monninckhof.

In 1533 was Berndt van Schedelyck belanghebbende van Erve Crucell, Kruisselt. Hij ontving 2 erven te leen van de toenmalige bezitter het Huys Ootmarsum : erf ’t Kruisselt en een erf in Rossum. Van Schedelyck was destijds rentmeester van het Huys Ootmarsum. In de tijd van de kruistochten (1096-1270) probeerden christelijke legers uit West-Europa Palestina onder de macht van het christendom te brengen. Ten behoeve van de verzorging en verpleging van gewonde kruisvaarders werd de Duitse Orde opgericht. Deze half-geestelijke, half-militaire orde stichtte na de kruistochten in heel Europa kloosters, commanderijen genoemd. De eerste vestiging in Nederland stond in Utrecht; hij wordt ook wel balije genoemd en bestaat nog steeds. Van hieruit werden andere huizen gesticht waaronder die in Ootmarsum. Tijdens de 80-jarige oorlog is de Commanderie Ootmarsum meermaals belegerd door de Spaanse en Staatse troepen.


Huys Ootmarsum

 

’t Kruisselt bestond uit een groter erf dan tegenwoordig. Het liep van de voet van de Tankenberg naar de Kruisseltlaan. Het bestond (in elk geval vanaf 1600) uit 3 suberven, ’t Olde Cruessel, ’t Cruessel en ’t Kleine Cruessel. Het erf moest  aan zijn belanghebbende ‘belasting’ betalen in de vorm van natura, rond 1600 bijvoorbeeld betaalde ’t Kruisselt 7 mudde geseys, wat wil zeggen 7 maal een bepaalde afmeting met zaaigoed aan Huys Ootmarsum. De afmeting van een mudde verschilde per marke/regio. De afdracht bestond uit een vaste jaarlijkse afdracht en variabele afdrachten. Vanaf de helft van de 17e eeuw moesten de boeren, met grote weerstand, z.g. Drostendiensten verrichten voor de Drost van Twente, die toen de gebouwen van de Commanderie in bezit had. De Drost eiste deze hand- en spandiensten van de boeren, maar stelde er geen vergoeding tegenover.

Tot aan 1811 kende het Kruisselt vele belanghebbenden. In 1811 wordt dominee Johannes Palthe eigenaar van het boerenerf en gronden ‘t Kruisselt. Hij was dominee van de hervormde kerk in Oldenzaal en huwde met Carolina Bernhardina Racer, dochter van de bekende jurist Jan Willem Racer.

Johannes Palthe had een zus die gehuwd was met Tak, een aannemer en onroerend goed handelaar uit Amsterdam. Zij handelde in textiel dat afkomstig was van de Twentse textielfabrieken en door haar in Amsterdam op de markt werd gebracht. Na het overlijden van haar man was tante Tak, zoals ze in de familie werd genoemd, enorm rijk. Haar broer Johannes, de dominee, was door zijn huwelijk ook niet onbemiddeld en wilde zijn hervormde parochie uitbreiden. Met financiële hulp van “tante” Tak kocht hij boerenerven op en verving de meestal katholieke boerengezinnen door protestantse pachters. Zo kon hij zijn protestante bolwerk versterken. Bij zijn overlijden bleek hij 21 boerenerven tussen Oldenzaal. Denekamp en De Lutte na te laten. Een ontzaglijk rijkdom die overging naar zijn nabestaanden.


Arnold Albert Willem van Wullften Palthe

 

De naam van Wulfften Palthe dateert van 1784. Aleida Johanna Palthe, geboren 13 februari 1756, huwde in 1775 haar 25-jarige stiefneef Antoni Adolf Palthe. Deze Antoni stierf al in 1777. Aleida Palthe Palthe huwde zeven jaar later op 10 maart 1784 de weduwnaar dominee Arnold van Wulfften, geboren in Steinfurt. Hun enige zoon Arnold Albert van Wulfften is op 26-jarige leeftijd kinderloos gestorven. De geslachtslijn zet zich onder meer voort via Johannes Palthe, de jongste broer van Aleida. Deze dominee Palthe heeft op 21 augustus 1816 ten stadhuize aangifte gedaan van de op 19 augustus 1816 geboren zoon Arnold Albert Willem (zijn zevende kind), vernoemd naar de overleden zoon van Arnold en Aleida van Wulfften. Bijzonder is dat de jongen in de geboorte aangifte wordt aangegeven met de voornamen Arnold Albert Willem van Wulfften.

Hiermee ging de wens in vervulling van “tante” Aleida, die in 1824 overleed, om de familienaam Van Wulfften te behouden. In het bevolkingsregister van de stad Oldenzaal van 1830 is de naam van Wulfften toegevoegd aan de achternaam Palthe en dan geen voornaam meer.


Op 7 mei 1855 wordt de jongste zoon van Arnold Albert Willem, genaamd (Jan) Richard van Wulfften Palthe, geboren in Oldenzaal. Hij wordt later eigenaar van Huize ’t Kruisselt. In 1918 wordt er door Richard van Wulfften Palthe een villa gebouwd aan de Kruisseltlaan. De oude herenboerderij moest wijken voor een moderne villa, ontworpen door architect Broese van Groenou, de broer van de eigenaresse mevrouw Mien van Wulfften Palthe. De Villa werd gebouwd naast Huize ’t Kruisselt en werd in 1920 officieel bewoond.

De bouw van de Villa nam circa twee jaar in beslag en werd in 1920 officieel bewoond. Het huis had veel erkers. Twee grote erkers, met daarop een balkon, bevonden zicht aan de achterzijde van het huis en boden ruim uitzicht op de landelijke omgeving. Oorspronkelijk had het huis een rieten dak, zoals de Saksische boerderijen in de omgeving nu nog veelal hebben. Naast villa ’t Kruisselt bleef Huize Kruisselt staan. Deze is pas later afgebroken. Op de plek van Huize Kruisselt bevindt zich nu de keuken met daaraan het restaurant.

De Olifant

 

Tijdens de bouw van de Villa vond men de grote steen ‘De Olifant’. De Olifant ligt nu op de kruising van de Kruisseltlaan en Bentheimerstraat en is 1 van de 3 grote stenen die de afgelopen eeuw zijn gevonden in De Lutte. De steen is er een van historische waarde volgens Historische vereniging de Dree Marken. In 2014 werd de steen tijdelijk verplaatst naar een nieuwe woonwijk in De Lutte, de reacties hierop waren echter niet mals. Een buurtbewoner reageerde ‘Die steen hoort bij het Kruisselt te liggen en niet op een andere plek!’ Na een handtekeningenactie en veel protest is de steen in 2016 teruggekeerd naar ’t Kruisselt en ligt weer vredig op de plek waar hij thuishoort.

Toen de villa eenmaal gereed was kwam er regelmatig bezoek. Zo zien we op onderstaande foto  Aletta H. Jacobs in de keuken van ’t Kruisselt meehelpen boontjes te doppen. Ze zit recht achter de dame die hurkend achter de mand zit. De meest linker dame die staat is Mien van Wulfften Palthe. Mien Broese van Groenou, de tweede echtgenote van (Jan) Richard van Wullften Palthe, kwam uit een vooraanstaande Haagse familie die fortuin had gemaakt met de teelt en de fabricage van rietsuiker in toenmalig Nederlands-Indië. Zij was een Nederlands feminist en pacifist. Ze was betrokken bij de vereniging voor vrouwenkiesrecht en The Womens International League for Peace and Freedom. Zij hadden veel contact met beroemdheden in binnen- en buitenland, waaronder Aletta H. Jacobs (1854-1929), een Nederlandse arts en feministe die aan het hoofd stond van de vereniging voor vrouwenkiesrecht.

Aletta H. Jacobs in ’t Kruisselt

Villa ’t Kruisselt was echter niet de vaste verblijfsplaats van de familie Van Wulfften Palthe, de familie woonde in Den Haag. De Villa was tot aan de oorlog het buitenhuis in Twente.Tijdens de oorlog zochten de Palthes elkaar op in andere villa’s in het land en werd Villa ’t Kruisselt bewoond door diverse families die onderdak nodig hadden of onderdoken. Zo zien we op een ansichtkaart van Gerrie die een boodschap schrijft aan haar man die militair is. Roelofje (zoon) is de latere opa van een Twentse dame die nog regelmatig ’t Kruisselt bezoekt.


Reizigers in God
Rond 1958 wordt het Kruisselt eigendom van de paters van Scheut die het verbouwen en uitbreiden tot een klein seminarie annex internaat. Vele oud Luttenaren kennen ongetwijfeld nog wel de namen van Pater Zanderink en broeder Sjaak. Technisch Missie Centrum ’t Kruisselt was van de Missionarissen van Scheut. De renovatie van ’t Kruisselt zou ruim 2 jaar in beslag nemen en heel veel geld kosten. Het rieten dak werd vervangen door dakpannen en de erkers werden gesloopt. Daarbij rees een altaar in de villa. Het lag in de bedoeling dat dit missiehuis jongens ging opleiden tot broeder en dat ze op de toenmalige ambachtsschool in Oldenzaal een vak leerden, zoals timmerman, metselaar of meubelmaker. In 1960 werd het huis in gebruik genomen en arriveerden de eerste jongens.

Wout Klijmeij

Wout Klijmeij vertelt over zijn start op ’t Kruisselt in 1960: 
‘Op de lagere school had ik te kennen gegeven dat ik pater wilde worden, maar dat ging gezien de resultaten op school niet. Ik kon wel broeder worden. Ik was 12 jaar toen ik mijn opwachting maakte op Het Kruisselt. Bij het afscheid was ik best wel verdrietig en huilde een beetje, maar ik werd goed opgevangen door een broeder. Uiteindelijk heb ik 2 jaren op ’t Kruisselt doorgebracht, het eerste jaar ging ik naar de Ambachtsschool in Oldenzaal, het tweede jaar naar de ULO. Op het internaat leerden we over het geloof en moesten we aan de arbeid, zo werkten we voor een boer uit De Lutte, leerden we kippen slachten en als we vrij waren gingen we fietsen over de Tankenberg. Toen we aan het einde van het tweede jaar ULO betrapt werden met 2 meisjes op de Tankenberg was Pater Rector daar niet zo blij mee. We mochten het jaar afmaken, maar daarna stopte mijn tijd bij ’t Kruisselt. Al met al twee geweldige jaren op Het Kruisselt!’

 

Ben van Dierendonck vertelt over zijn tijd op ’t Kruisselt in 1962:
‘Als jonge jongen droom je er niet van om priester of broeder te worden ook in de jaren zestig niet. Nee, beroepsvoetballer wilde je worden of piloot of een ander flitsend beroep. Echter, mijn oudere broer werd in 1961 priester gewijd. En dat was iets wat op mij erg veel indruk heeft gemaakt. Zoiets wilde ik ook wel. En zo kwam ik als 15-jarige jongen uit Limburg in De Lutte terecht, een hele stap! Ik denk nog wel eens terug aan onze bosspelletjes, een soort landveroveren. Maar er moest ook gewerkt worden, we moesten natuurlijk wel voorbereid gaan worden op het latere leven als broeder. Bij ’t Kruisselt hoorde een groot bos dat onderhouden moest worden. Weer of geen weer, wij moesten daar aan de slag. Er werd flink gemopperd en vermoedelijk ook wel gevloekt. Ineens stond pater Rector achter ons! Hij zei niets, maar vanaf toen waren we stil en werkten een keer zo hard. Na het avondeten moesten wij bij pater Rector komen. Als derde was ik aan de beurt. Schoorvoetend ging ik naar binnen en durfde pater Rector niet aan te kijken. Maar tegen mij zei hij alleen maar: ‘Bernard, Bernard dat had ik van jou niet verwacht.’ Nu, in 2020, weet ik dat nog als de dag van gisteren. Strenger had hij mijn niet aan kunnen pakken, het bleek een les voor mijn verdere leven te zijn geweest. Nadat pater Rector als aalmoezenier naar het leger ging veranderde er iets voor mij persoonlijk. Door familieomstandigheden stopte mijn tijd bij ’t Kruisselt een jaar later, ik was blij dat ik naar huis mocht, broeder worden bleek toch niet mijn roeping. Maar het heeft mij wel gevormd tot de man die ik geworden ben!’

De jongens van ’t Kruisselt

Tussen 1958 en 1964 hebben de missionarissen veel verbouwd op het erf. Het voormalige koetshuis werd omgebouwd tot refter en slaapzaal en in 1964 bouwden zij bungalowbarakken op de huidige golfbaan, waar 32 leerlingen een eigen woon-slaapkamer kreeg toegewezen. Echter, steeds minder studenten melden zich en de paters zien zich genoodzaakt het seminarie te sluiten. In juli 1971 komt ’t Kruisselt leeg te staan.


Pas in juli 1973 meldt zich een nieuwe eigenaar, firma Gebroeders Hegeman B.V. uit Nijverdal. In december 1973 kopt de krant dat fa. Hegeman zal verbouwen en krijgt het complex een bestemming in de sociale sfeer. Wederom wordt er flink verbouwd en gerenoveerd en op 3 april 1975 is het zover! ’t Kruisselt is vanaf dan: Congrescentrum en hotel-restaurant ’t Kruisselt.

Het ‘hotel’ telt in dat jaar 63 bedden, verdeelt over het hoofdgebouw en de bungalowbarakken. Het bedrijf wordt geleid door de heer Olde Olthof. In 1977 wordt er opnieuw verbouwd. Er komt een verbinding tussen het huis en het koetshuis. Hier bevindt zich nu de receptie, het kantoortje en de hal naar het restaurant. Ook het restaurant wordt gerealiseerd in dat jaar en er komen 12 hotelkamers boven het restaurant, elk met eigen badkamer. Het oude restaurant wordt leesruimte, nu de huiskamer. Op dat moment is de heer Van de Velde directeur van ’t Kruisselt, maar niet lang daarna meldt een echtpaar uit het westen zich, Francois Westenberg en Leanne van Gelder.

Francois Westenberg

In 1984 worden ze eigenaar van het complex en starten ze ‘Met een schone lei.’ Binnen een paar jaar weten zij van het congrescentrum een gerenommeerd familiehotel te maken en in 1988 wordt de golfbaan op ludieke wijze geopend. In datzelfde jaar wordt ‘de zwembadvleugel’ geopend met 15 kamers, 2 vergaderzalen en het zwembad met de sauna. In datzelfde jaar start ook een jonge kelner bij ’t Kruisselt, Marcel Hiep.

Na 30 succesvolle jaren besluit het echtpaar Westenberg het hotel te verkopen. In januari 2016 wordt Agfra Holding B.V. eigenaar van Hotel-Restaurant ’t Kruisselt. Agfra Holding is de investeringsmaatschappij van Ferdinand Fransen, bekend van Arke Reizen, en wordt geleid door jongste dochter Barbara Fransen. Op 1 maart 2016 start Linda Kampman-Piening als directeur van ‘t Kruisselt en in oktober dat jaar voegt haar echtgenoot Jeroen zich bij haar.

Het echtpaar Kampman woont samen met zoon Twan in het hotel en besluit op eigen wijze de filosofie van de Westenbergs voort te zetten. Vanaf de aankoop wordt in het hotel elk jaar wat vernieuwd. Zo hebben de afgelopen jaren de Eetkamer, de Huiskamer en de keuken een flinke verandering ondergaan. Ook zijn bijna alle kamers gerenoveerd en zijn er op de golfbaan aanpassingen geweest.

Linda en Jeroen Kampman en Team t Kruisselt

Echter, het zijn de medewerkers van ’t Kruisselt die al jaren de hoofdrol spelen en het gastenboek staat dan ook vol complimenten over de service en gastvrijheid! Trots zijn wij dat we dit jaar samen met u mogen terugkijken op 100 jaren Villa ’t Kruisselt!

Heel 2020 kunt u de expositie bezichtigen in ’t Kruisselt en bij elk meerdaags arrangement ontvangt u een gratis entreebewijs voor Museum het Palthe Huis in Oldenzaal!

Bekijk alle arrangementen

 


 

Boek direct bij het hotel, telefonisch of online en u betaalt nooit reserveringskosten!
't Kruisselt
"Als je van natuur, frisse lucht en een uitstekend en gezellig hotel houdt, is Hotel 't Kruisselt hét Hotel in Twente. Nog afgezien van de voortreffelijke keuken. Zeer vriendelijk personeel. Niets is teveel voor hen. Nu in het kort: De vaste gasten komen hier steeds weer terug. Warm aanbevolen." De heer B. Jabroer - december 2019
"Wij zijn al voor de 4de keer naar dit hotel geweest. We gaan voor de omgeving, maar ook voor de gastvrijheid in dit hotel. Dikke complimenten voor het personeel, je voelt je echt verwend. De kamers zijn altijd netjes en verzorgd. Het ontbijt is perfect, altijd netjes verzorgd, alles wordt altijd snel aangevuld. Wij boeken ook altijd het diner mee, dit is ook altijd prima.!" Fam. Flippo-De Bruin - september 2019
"Inchecken bij het "t Kruisselt voelt meteen als een warm bad. De zeer vriendelijke ontvangst door het personeel van de receptie en de ambiance hebben wij als zeer prettig ervaren. Het hotel ligt in het prachtige Twentse land met veel mogelijkheden tot fietsen en wandelen. De service is geweldig of het de medewerkers van de receptie, het restaurant, de bar of de housekeeping betreft, allemaal geweldig. Wij komen zeker nog eens terug." De heer G. Boons - januari 2020
"Dat het een hotel is waar de gasten nog echt als gasten behandeld worden en je direct op je gemak bent." De heer A. van der Elst - februari 2020
"Hotel "t Kruisselt is een geweldig fijn hotel, een gelegenheid waar je je gelijk thuis voelt zodra je er binnenkomt. Het personeel komt heel warm over, zeer goede bediening en een geweldige keuken. Ook zijn de kamers goed en netjes aangekleed. Kort samengevat een hotel waar je weer heel graag terug komt." H van Zonneveld - februari 2020
"Fantastisch. Heel gezellig en rustig. Zeer vriendelijke bediening. Niets is teveel. Mooie omgeving lekker bosrijk. Een aanrader." Mevrouw L. van Teijlingen - februari 2020
"Betoverend Hotel 't Kruisselt, je hebt ons hart gestolen, volledig en voor altijd! Zelden waren wij in een hotel waar alles & iedereen zó klopt. Je bemensing, je spreekwoordelijke warmte, de rust die je uitstraalt en ook over ons hectische 'westerlingen' een heerlijke kalmte bracht. We hebben je in ons hart gesloten en komen gauw terug. Dank, heel veel dank!" Fam. Steenkamp, Pellikaan & Aalders - september 2018
"Wij hebben genoten. Oogstrelende omgeving. Tongstrelende gerechten. Oorstrelende stilte. En tenslotte hebben jullie prachtig weer geregeld. Hartelijk dank en tot de volgende keer. "Fam. Kleinlugtenbeld - september 2018
Twente
WP-Backgrounds by InoPlugs Web Design and Juwelier Schönmann